AĞILLAR
Koyun ve keçi barınaklarına, ağıl denilir. Ağılların plânlanmasında iki ana
amaç göz önüne alınır. Birincisi, verimli bir üretim için hayvanlara uygun
barınak şartlarını hazırlamak; ikincisi ise, işgücü tasarrufu sağlamaktır.
Ülkemizde yaygın olarak iki tip ağıl yapılmaktadır. Bunlar, Sundurma tipi
ağıllar ve kapalı yani tam korumalı ağıllardır.
Sundurma tipi ağıllar; kışları kısa ve ılık geçen bölgelerde tercih
edilmektedir. Bu ağılların, çatı ve rüzgâra bakan cephesi kapalıdır. Kışları
biraz daha serin geçen bölgelerde ise, üç cephesi kapalı yapılabilir.
Kapalı yani tam korumalı ağıllar; kışları soğuk geçen bölgelerde plânlanması
uygundur. Kapalı ağılların inşaasında, bazı teknik kurallara dikkat edilmelidir.
Ağılların temeli, bina yükünü taşıyacak şekilde yapılmalıdır. Temelin yapımında
taş veya demir beton kullanılabilir.
Temel derinliği 40-70 cm, temel genişliği ise 40-50 cm olmalıdır.
Ağıl tabanı, beton veya sıkıştırılmış topraktan yapılabilir. Ağılın zemini;
rutubetsiz, su birikmeyecek şekilde düzgün, temizlenmesi kolay olmalıdır. Ağıl
tabanı, toprak yüzeyinden 20-25 cm yüksek olmalı ve yılda en az bir defa tamamen
temizlenmelidir.
Ağıl genişliği 9-12 m, yüksekliği 2.75-3.5 m olabilir. Ağıl taban alanı bir baş
için;
Anaç Koyun ve Keçi için; 0.8-1.0 m2
Kuzulu Koyun veya Keçi için 1.2-1.5 m2
Kuzu veya Oğlak için 0.4 - 0.5 m2
Koç için 1.5-2.0 m2
Doğum bölümü 1.5-1.75 m2
olarak plânlanmalıdır.
Ağıl duvarları; taş, tuğla, briket, kerpiçten yapılabilir. Duvarlar sıva
yapılarak, badanalanmalıdır.
Çatı, ağıl genişliği göz önüne alınarak ahşap veya demir malzeme kullanılarak
yapılır. Çatı örtüsü; kiremit, galvanizli sac veya eternit gibi malzemeler
olabilir. Çatı örtüsü altına, mümkünse tahta kaplama yapılmalıdır.
Ağıl kapıları koyunların ve keçilerin rahatça girip çıkabileceği, gerektiğinde
traktör ile temizlik yapılabilecek genişlikte olmalıdır. Ahşap veya demir
kullanılabilir.
Ağıl pencereleri bol ışık girecek şekilde olmalıdır. Pencereler içeri doğru
açılmalı ve vasistaslı yapılmalıdır. Pencere yükseklikleri; zeminden 2.5-3.0 m
yüksekte, ahşap veya metaldan yapılarak boyanmalıdır.
Havalandırma bacaları, ağılın içinde birikecek kirli havayı kolayca tahliye
edebilmelidir. Bu nedenle, yeterli genişlikte yapılmalıdır.
Yemlikler, ağıl düzenlemesini kolaylaştırmak için seyyar olabileceği gibi
sabitte yapılabilir.
Yemlik yüksekliği 40-50 cm, yemlik genişliği 50-60 cm, yemlik uzunluğu ise her
baş için 50-60 cm olmalıdır.
Suluklar, beton veya paslanmaz metalden kolayca temizlenecek biçimde
yapılmalıdır. Suluklar, koyunların dinlenme yerlerinde bulunmalı ve koyun başına
8-10 lt su hesap edilmelidir. Bunun için, koyun başına 30-35 cm uzunluk
yeterlidir.
Ağıl içine gebe koyunlar veya keçiler, koçlar ve hasta hayvanlar için, sabit
veya taşınabilir çitlerin yapılması gerekir. Bu çitler 2.5-4 m uzunlukta, 1-1.10
m yükseklikte yapılmalıdır.
Bir ağılda bulunması gereken diğer bölümler ise şunlardır:
Çoban odası, ot deposu, doğum bölümü, kırkım yeri, sağım bölümü, banyoluk.
Ağıllar içinde biriken gübreler, yaz başlangıcında ve sonunda temizlenmeli ve
ağıldan uzak bir yerde depolanmalıdır. Duvarlar badanalanmalı ve tabanla
duvarlar dezenfekte edilerek ilâçlanmalıdır.
Bir ağıl yapımında şu kurallara dikkat edilmelidir:
- Ağıl tabanı su almamalıdır.
- İçme suyu ve meraya yakın olmalıdır.
- Diğer binalarla arasında yeterli mesafa bırakılmalıdır.
- Mümkünse, yerleşim yerlerine 1 km mesafede olmalıdır.
- Tarıma elverişli olmayan araziler tercih edilmelidir.
- Yeterli havalandırma sağlanmalıdır.
- Koyunların raha hareket edebilmesi için, yeterli alan bırakılmalıdır.
- Ağıl sıcaklığı 12-15oC olmasına dikkat edilmeli.
- Ağıl çok lüks ve pahalı bir tesis olmamalı, ancak amaca uygun şartları
sağlamalıdır.
